Tuần trước mưa liền mấy hôm, sân đất trước ngõ nhà bà dính nhão, đất bám đầy dép Na. Rồi trời nắng ráo cả tuần, sáng nay mặt sân đã nứt thành từng mảng, khe nứt to bằng ngón tay.
Ngày nắng nào khe nứt cũng rộng thêm, nên Cú Bông đoán ánh nắng đã đốt cho mặt đất vỡ ra. Nhưng ngay bên cạnh, đống cát ông dùng để xây tường cũng phơi nắng suốt tuần mà chẳng có vết nứt nào.
Bà chỉ cho Na một mảng đất khô cứng: nó đã co nhỏ lại, quanh nó hở ra một khe rộng. Cùng một cái nắng, sao đất sét nứt mà cát thì không?
Đất sét gồm những mẩu rất mịn, và giữ được rất nhiều nước. Gặp mưa, đất sét hút nước và nở ra, nên mới dính nhão và nặng như thế.
Nắng lâu ngày, nước trong đất sét mất dần, đất co lại nhỏ hơn. Mặt đất co lại thì kéo tách ra thành từng mảng, để lại những khe nứt. Cát để nước thoát đi nhanh, gần như không co lại khi khô, nên chỉ nứt rất ít.
Bấm từng bước để xem một khay đất sét ướt và một khay cát ướt phơi cạnh nhau ngoài nắng. Khay nào nứt?
- Đất sét ướt thì dính nhão và nặng, nhưng khô hẳn thì có thể cứng như bê tông.
Đất sét hút nhiều nước và nở ra khi ướt; khô thì mất nước, co lại, kéo tách mặt sân thành mảng. Cát để nước thoát đi nhanh, gần như không co lại, nên phơi nắng lâu cũng chỉ nứt rất ít.